Meer mogelijkheden bedrijven stilleggen bij misstanden arbeidsmigranten

De Nederlandse Arbeidsinspectie krijgt meer mogelijkheden voor stillegging van werkzaamheden bij een bedrijf als er ernstige misstanden met arbeidsmigranten zijn. Ook kunnen er hogere boetes worden opgelegd.

Wettelijke grondslag

Uit onderzoek is gebleken dat de huidige wettelijke mogelijkheid om bij ernstig gevaar het werk stil te leggen ook een wettelijke grondslag biedt om bij ernstige arbeidsmisstanden het werk stil te leggen. Dit is een bredere interpretatie van dit wetsartikel dan tot nu toe werd gehanteerd.

Ernstige misstanden

Bij ernstige misstanden valt te denken aan een werknemer die te maken heeft met een combinatie van slechte omstandigheden. Voorbeelden hiervan zijn het krijgen van heel weinig loon, moeten slapen op de werkplek, veel uren moeten werken, illegaal verblijven of werken, ingenomen bankpassen en reisdocumenten, onduidelijkheid over wie de leidinggevende is, ontbrekende of gebrekkige administratie en fysiek of psychisch geweld.

Stilleggen bij ernstige misstanden

De inspecteurs van de Nederlandse Arbeidsinspectie krijgen handvatten om te bepalen welke (combinatie van) ernstige omstandigheden kunnen leiden tot een stillegging van werkzaamheden. Is er geen sprake meer van ernstig gevaar (de ernstige misstanden), dan wordt de stillegging weer opgeheven.

Inname reisdocumenten

Bij het wederrechtelijk innemen van reisdocumenten/bankpassen kan sprake zijn van een overtreding van de Arbeidsomstandighedenwet vanwege het niet naleven van de verplichting van de werkgever om beleid te maken en maatregelen te treffen om psychosociale arbeidsbelasting (psa) als arbeidsrisico’s te voorkomen of terug te dringen. In dat geval kan de Arbeidsinspectie een waarschuwing opleggen en (na recidive) een boete.

Door het innemen van dergelijke reisdocumenten en/of bankpassen wordt de afhankelijkheid van de werknemer ten opzichte van de werkgever vergroot en het risico op arbeidsmisstanden verhoogd. Ook is er dan veelal sprake van vrijheidsbeperking en stress. Een werkgever is op grond van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht om te zorgen dat dergelijke psychosociale arbeidsbelasting wordt voorkomen. Mocht er bij het constateren van het innemen van dergelijke persoonlijke documenten ook nog sprake zijn van andere ernstige misstanden, dan kan ook sprake zijn van ernstig gevaar volgens de Arbeidsomstandighedenwet. In dat geval kan ook een ordemaatregel in de vorm van een stillegging gerechtvaardigd zijn.

Hogere boetes

De Arbeidsinspectie kan bij overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen die vanaf 1 februari 2025 zijn geconstateerd, hogere boetes opleggen aan werkgevers die zonder de benodigde vergunningen vreemdelingen arbeid laten verrichten. Zo bedraagt het nieuwe boetenormbedrag bij illegale tewerkstelling vanaf 1 februari 2025 € 6.000 voor rechtspersonen bij ‘normale verwijtbaarheid’. Bij opzet of grove schuld of een meer ernstige overtreding kan de maximale boete oplopen tot € 11.250.

Voorschot UWV niet op eigenrisicodrager WGA verhalen

Vanwege de achterstanden bij de geneeskundige keuringen heeft het UWV aan (ex-)werknemers van werkgevers die eigenrisicodrager voor de WGA zijn, voorschotten verleend in afwachting van een beslissing op de WIA-aanvraag. Vervolgens zijn deze voorschotten doorbelast aan de WGA-eigenrisicodrager. Dit is echter niet toegestaan volgens de rechtbank in Roermond.

De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) kent twee uitkeringen: de WGA voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten en de IVA-uitkering voor volledig arbeidsongeschikten.

Bezwaar tegen toerekening voorschotten WGA
Bij de rechtbank in Roermond is er geprocedeerd over de vraag of het UWV de uitbetaalde voorschotten aan (ex-)werknemers mag doorbelasten aan de WGA-eigenrisicodrager, de (ex-)werkgever dus. Dat mag niet, aldus de rechtbank.

Ontbreken wettelijke grondslag
De rechtbank Roermond bepaalde in de zaak dat het UWV een wettelijke grondslag moet kunnen aanwijzen waarop de betalingsverplichtingen voor de (ex-)werkgever, tevens eigenrisicodrager WGA, worden gebaseerd. Deze grondslag moet ondubbelzinnig uit de wet voortvloeien en daarvan is waar het gaat om de toegekende WGA-voorschotten geen sprake. Ook ontbreekt een wettelijke bepaling die een voorschot op een WIA-uitkering gelijkstelt met een WIA-uitkering.

Schade door het UWV
De WGA-eigenrisicodrager was in deze zaak van mening dat zij schade heeft geleden door de in haar ogen onrechtmatige toerekenbesluiten van de voorschotten van het UWV. Die schade wil zij vergoed zien. Er is onder andere schade geleden omdat de WGA-eigenrisicodrager administratieve werkzaamheden heeft moeten verrichten om alle individuele toerekenbesluiten te verwerken en het UWV daarop te antwoorden. De rechtbank gaat hierin mee door te oordelen dat het niet op voorhand onaannemelijk is dat de WGA-eigenrisicodrager deze gestelde schade geleden heeft.

Contact
Zijn er vragen over bovenstaand bericht, neem dan vooral contact met ons op via telefoonnummer 0222-314141 voor onze vestiging op Texel of 0223-612255 voor onze vestiging in Den Helder.

grondslag

Kom in contact

Wij zijn er om jou te helpen!